Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak katkısıyla hazırlanan 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile resmen yürürlüğe girdi.
5 yıllık ulusal yol haritası 2026 Haziran ayında duyurulan vizyonu tüm kamu birimleri açısından bağlayıcı bir uygulama çerçevesine kavuştururken, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır Türkiye'nin küresel teknoloji dönüşümünde 'seyircisi değil, öncülerinden' olacağını söyledi.
Bakan Kacır; yapay zeka teknolojileri geliştiren, güvenilir ürün ve hizmetler üreten ve stratejik sektörlerde bu çözümleri hızla ölçeklendiren bir Türkiye inşa etmeyi hedeflediklerini ifade etti.
DÖRT ANA EKSENDE 1 TRİLYON TL'LİK EKONOMİK DEĞER
Hazırlanan strateji belgesi 'Fark Et', 'İstifade Et', 'Üret' ve 'Yönet' başlıklı dört ana eksen üzerinde yükseliyor.
Her eksenin altında dörder eylem yer alıyor ve yol haritası toplam 16 öncelikli hamleden oluşuyor.
'Fark Et' ekseni yapay zeka okuryazarlığı, nitelikli insan gücü, veri ekosistemi ve hukuki altyapıya odaklanırken; 'İstifade Et' ekseni hesaplama omurgasının kurulmasını ve teknolojinin kamu ile özel sektörde yaygın biçimde kullanılmasını amaçlıyor.
Üret' başlığı finansman modellerinden robotik sistemlere, yerli dil modellerinden büyüme bölgelerine kadar uzanıyor; 'Yönet' ekseni ise uluslararası sermaye çekimi, yapay zeka diplomasisi, bölgesel iş birliği ve güvenlik standartlarını düzenleyecek.
Eylem planının tam olarak uygulanması sayesinde kamu ve özel sektör dinamikleriyle 1 trilyon TL'yi aşan devasa bir ekonomik büyüklük üretilmesi bekleniyor.
5 MİLYON VATANDAŞA E-DEVLET ÜZERİNDEN EĞİTİM
İnsan kaynağı atılımının ilk adımında e-Devlet ile entegre çalışan yeni bir yetkinlik değerlendirme sistemi devreye giriyor.
Vatandaşlar e-Devlet üzerinden bilgi seviyelerini ölçerek kendilerine en uygun eğitim programlarını seçebilecek.
Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı ile ilk 12 ayda 1,5 milyon, 24 ay içinde ise toplam 5 milyon kişinin süreci tamamlaması planlanıyor.
Türkiye genelindeki 81 ile yayılacak atölyeleri yönetmek amacıyla ilk 6 ayda en az 1.000 eğitici yetiştirilecek.
2027 sonuna kadar 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ile 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli istihdama kazandırılacak.
En az 50 üniversitede temel dersler müfredata alınırken, en az 500 uluslararası uzman Türkiye'deki araştırma ve girişim çalışmalarına katılacak.
Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden ise en az 2 bin kamu veri seti makine tarafından okunabilir formatta paylaşıma açılıyor ve bunların en az 100 adedi Uygulama Programlama Arayüzü (API) bağlantısıyla kesintisiz sunulacak.
10 MİLYAR DOLARLIK YATIRIMLA 1 GW VERİ MERKEZİ GÜCÜ
Teknolojik altyapının güçlendirilmesi hedefiyle kapsamlı bir ulusal hesaplama omurgası inşa ediliyor.
Yol haritası kapsamında 2030 yılına kadar Türkiye'nin yapay zeka ve veri merkezi kurulu gücünün en az 1 Gigavat (GW) seviyesine ulaşması hedefleniyor.
Eş zamanlı olarak en az 1 eksabayt depolama alanı, Terabit/saniye (Tb/s) biriminde 100 Tb/s ulusal omurga ağı ve yıllık 10 Teravatsaat (TWh) düşük karbonlu elektrik satın alma anlaşması yapılması amaçlanıyor.
Veri merkezleri, bulut teknolojileri ve gelişmiş hesaplama tesisleri için özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırım sermayesi harekete geçirilecek.
Bu yatırımlar ulusal veri egemenliğini koruma altına alırken, büyük dil modellerinin eğitimi için gereken yüksek enerji ve donanım desteğini güvenceye bağlıyor.
KOBİ VE GİRİŞİMCİLERE 20 MİLYON GPU-SAAT KAYNAK
Yüksek işlem gücüne erişim imkanı sunan 'Herkes İçin GPU' programı; araştırmacılara, girişimcilere ve Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) sınıfındaki şirketlere Grafik İşlem Birimi (GPU) kredisi sağlıyor.
İlk aşamada yılda en az 2 milyon GPU-saat olarak belirlenen kapasite, 2028 sonuna kadar yıllık 20 milyon GPU-saate çıkacak.
Kamu kurumları da pazarın öncü müşterisi haline gelerek genel kamu yatırım programı bütçesinin en az yüzde 2'lik payını doğrudan yapay zeka projelerine aktaracak.
Planın ilk 12 ayında 10 ayrı bakanlık bünyesinde en az 30 pilot uygulama faaliyete başlarken, e-Devlet üzerinden sunulan en az 5 kritik vatandaş hizmeti yapay zeka sistemleriyle yeniden yapılandırılacak.
25 MİLYAR TL'LİK İKİ DEV FON VE BÜYÜME BÖLGELERİ
Ekosistemdeki girişimlerin finansman ihtiyacını karşılamak üzere iki aşamalı bir fon yapısı hayata geçiriliyor.
Temel araştırmalara odaklanan Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu en az 10 milyar TL kaynağa, şirketlerin ölçeklenmesini üstlenen Yapay Zeka Büyüme Fonu ise 15 milyar TL hacme ulaşacak.
Toplam 25 milyar TL'lik bu kaynakla en az 20 yerli girişimin Seri A, Seri B ve ileri ölçeklenme yatırımlarına destek verilecek.
Yatırımcılara enerji ve teknik donanımı eksiksiz kampüsler sağlayacak Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri kapsamında 2028 sonuna kadar en az 5 bölge ilan edilecek ve en az 3'ü fiilen çalışmaya başladı.
Aynı dönemde üç Bölgesel Mükemmeliyet Merkezi ile 6 erişim noktası kapılarını açacak.
İlk 12 ayda KOBİ'lere dağıtılacak en az 1.000 yapay zeka kuponunun yarısının saha pilotuna, pilotların ise en az üçte birinin kalıcı ticari ürün veya hizmete dönüşmesi hedefleniyor.
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI İLE ORTAK DİL MODELİ
Plan dahilinde genel büyük dil modellerinin yanı sıra sağlık, tarım, deprem, enerji ve sanayi sektörlerine özel temel modeller üretilecek.
2028 sonuna kadar en az 10 lisanslama veya ortak geliştirme anlaşması imzalanacak, üç öncelikli pazarda aktif ortaklık kurulacak ve yurt dışında en az 25 kurumsal model kurulumu tamamlanacak.
Fiziksel yapay zeka ve robotik alanında otonom araçlar, insansı robotlar, endüstriyel üretim hatları, tarım robotları, sağlık destek sistemleri ve afet teknolojileri öncelik kazanıyor; 2030 yılına dek bu başlıklarda en az 5 ihracat veya ortak geliştirme sözleşmesi imzalanacak.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyeleriyle birlikte yürütülen ortak çalışma sonucunda ise Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil ailelerini kucaklayan geniş kapsamlı Türk dilleri modeli oluşturulacak.
Kültürel bağları teknolojiyle perçinleyen bu modelin ilk sürümü 2027 sonuna kadar üretim ortamına alınacak.
5 STRATEJİK SEKTÖRDE SIKI GÜVENLİK DENETİMİ
Yapay zeka sistemlerinin güvenli ve kurallara uygun biçimde ilerlemesi amacıyla; finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon sektörlerinde düzenleyici deney alanları kuruluyor.
Kritik risk barındıran yüksek etkili sistemler için algoritmik etki değerlendirmesi, teknik model kartları ve güvenlik testleri zorunlu hale gelecek.
Uygulama sürecinin takibi ve koordinasyonu doğrudan Ulusal Yapay Zeka Kurulu tarafından yürütülecek.
Kamu kurumlarının hedef tamamlama, bütçe kullanımı ve takvim performansları kamuya açık dijital bir ilerleme portalı üzerinden şeffaf şekilde ilan edilecek.
İlk kapsamlı ilerleme raporu 12 aylık sürenin tamamlanmasıyla kamuoyuyla paylaşılırken, izleme raporları takip eden dönemlerde yıllık olarak yayımlanmaya devam edecek.
